จริงหรือที่ "อาหารริมทาง" ถูกมองว่าน้อยกว่า "ร้านอาหารสง่า"? เหตุผลที่ฉันเปลี่ยนใจ
คำถามที่มัวหมองในใจฉันมาหลายปี
ผมจำได้ถึงวันนั้นชัดเจน—อยู่ห้องประชุมของบริษัท พยายามเล่าให้เพื่อนฝูงฟังเรื่องอาหารเย็นคืนวันก่อน ผมบอกว่า "เมื่อวานไปกินจังหวัดสระแก้วนะ กับน้องชาย หนีหลังจากโครงการเรียนหนัก" ตามด้วยรายละเอียด เนื้อสัตว์ราดเครื่องปรุงโบราณจากอาบน้ำวัง ทุกคนฟังแล้วตอบสนองยังไงต่อกัน—"ผมเชิญชวนบริษัทไปกินที่โรงแรมห้าดาวใหม่ยังไง" "แล้วที่นั่นสะอาดไหม"
ช่วงนั้น ผมตัดสินใจเงียบไปแล้ว แต่มันไม่ได้เงียบทั้งหมด มันถูกบันทึกไว้ในความทรงจำของผมเป็นช่วงที่รู้สึกตนเองถูกมองว่า "อ่านไม่ออก" เพราะเลือกกินอาหารริมทาง ไม่ใช่ร้านอาหารสง่าหรูหรา
ตั้งแต่นั้นมา ผมเริ่มสังเกตรูปแบบเรื่องนี้ อยู่ทั่วไป—ไม่ใช่แค่ในออฟฟิศ แต่ยังในสื่อโซเชียล ในการท่องเที่ยว ในการเก็บสะสมประสบการณ์อาหารของคนสมัยนี้ เหมือนว่า มีลำดับชั้นที่ไม่มีใครพูดออกมาชัด แต่ทุกคนเข้าใจ: ที่พัก ที่ร้านเก่ง = ที่พักมี wifi ดีป ตั้งราคาสูง ไม่ใช่ แม่ค้าทั้งวันเตาไฟร้อน ทำความสุขให้คนเดินทางเพื่อ
เมื่อใดอาหารลดค่าลงเพราะการเลือกที่ตั้ง?
ผมเชื่อว่าความเห็นแบบนี้มาจากความเข้าใจผิดพื้นฐาน เรามักเทียบรสชาติกับขนาดของร้านหรือตำแหน่งจีพีเอส เหมือนว่า รสชาติที่ดีต้องมาจากบ้านที่อบรมโอไบ หรือปลายสนั่นในตึกแถวสูง แต่ความจริงของผม—ผมเกิดเติบโตกำลังดำเนินชีวิตทั่ว—ว่ารสชาติอาหารนั้นเกิดจากมือคน ไม่ใช่ตำแหน่ง
ผมเคยไปกินลูกชิ้นปลาบ้านหญิงเก่าคนหนึ่งเลย ที่แม่ค้านั่นขายอยู่หน้าโรงเรียนมา 35 ปี ไม่มีป้าย ไม่มี menu ไม่มี wifi แต่มีรสชาติที่เมื่อผมแก่ไปอีก 30 ปี ผมเชื่อว่ายังจำได้ — น้ำปลาสดใจ มะนาวราดเบา ปลาแซบครบครัน ไม่ใช่กรุณานำไปไว้ในโรงแรม 5 ดาวหรือเอกมัติสักเท่าไหร่ เพราะมันถูกสร้างขึ้นมาเพื่อจุดประสงค์อื่น
คุณเคยสังเกตรึ? เมื่อทุกคนเอกมัติว่าอาหารย่างเนื้อของยอดเยี่ยม ผมต่อเติมว่า "ได้ไป Michelin star บ้างไหม" ไม่เกือบจะเคยมีคนถามว่า "ผลรสชาติมันดีไหม" เสียดายจริงๆ ที่เราเปลี่ยนคำถามจากการประเมินด้วยลิ้นเป็นการประเมินด้วยการมองเห็น
ลำดับชั้นอาหารที่บิดเบือน—มันเข้ามาจากไหน?
ผมคิดว่ามันเกี่ยวข้องกับการโลภะของคนสมัยนี้—และไม่ใช่โลภะความชอบอาหาร แต่โลภะของการ "มีและแสดง" นั่นเอง ผมจะลัด ที่พัก ที่กิน ที่ไป มันกลายเป็นข้อมูลที่ใช้บอกคนอื่นว่า "ฉันเป็นคนอย่างไร"
วัฒนธรรมการแบ่งปัน Instagram ทำให้เรา "กิน" เพื่อจะถ่ายรูป ไม่ใช่เพื่อจะกินจริงๆ คำว่า "สตรีท ฟู้ด" (street food) เสียบรรยากาศสุด ๆ ขึ้นมาในการตลาด ราคาลูกเหมือนสัตว์ในเมืองสถานะน้อย ผลเอาเป็นว่า—แม่ค้าเดิมที่ขายจริง ยอดเยี่ยมหมด ตกตะกองเหนือจินตนาการ
ผมมีอย่างนี้กับเพื่อนผู้หญิงคนหนึ่ง เธอบอกว่า "อยากไปกินของอร่อยแบบท้องถิ่น" เราก็ไปหาร้านปิ้งย่างเก่าแก่ ไม่ได้ห่างไกลเลยแค่ชุมพล—แต่ก่อนเราไป เธอถามว่า "ที่นั่นสะอาดไหม" ผมบอกว่า "สะอาดตามสไตล์ คนทำอาหารท้องถิ่น" เธอตัดสินใจหันไปไว้ใจทางเลือกอื่น—ร้านอาหารโมเดิร์นที่ถูกออกแบบให้ดูเป็น "หลอก ตลาด" แถมยังมีราคาหนึ่งในสามของมื้ออีก ผลลัพธ์? อาหารน้อยความมั่นใจ ต้นทุนมากมหาศาล
"อร่อยจริง" กับ "อร่อยแบบ Instagram" มันต่างกัน
ผมไม่ได้เป็นบัญญัติการแต่งตัวหรือพฤติกรรม แต่ผมเชื่อว่า ความปลอดภัยทางจิตใจของคนสมัยนี้มาจากการตรวจสอบอื่นๆ ไม่ใช่ปากเพียง เรากลัวการกินเลือนเลือนเทพอนุมาน เพราะ "คนอื่นจะเห็นรูปนี้แล้วคิดว่าฉันคนไหน" ได้รับอิทธิพลจากบ้าน ท่องเที่ยวแบบ "ปลอดภัย" และ "ปกึกพร้อม"
ที่เมืองต่าง ผมมักจะสังเกตว่า ที่พักสามารถบอกโลกว่า "ผมเป็นคนขี้สงสัยแบบไหน"—คนตั้งใจซื้ออาหารโลกท้องถิ่นนั้นมักมีหัวใจฉาบฉวย มีเก้ากระท่อม แต่คนเลือกห้องเย็นแสงสีขาว หน้าต่างวิว (แม้ว่ามันเป็นวิวโรงแรมข้างหน้า) นั้นดูเหมือนเป็นคนที่ต้องการให้มีคนบอกว่า "ดู ผมได้ไปแล้ว"
ผมไม่ใช่ดั้งสิ่งที่เสี่ยง เพียงแต่วาดขอบเขตของปัญหา
ความจำที่แท้จริงมาจากการกินแบบไม่ตั้งใจ
ผมจำเรื่องนี้ชัด—ที่ชุมพล ร้านเสบียงเรือหาดใจ ที่นั่นเลือด แต่เสบียงทรงฤทธิ์มากที่สุด นอนกรุงเทพมาถึงที่นั่นเพื่อเดินเล่นเท่านั้น แล้วพอกลิ่นหมวกรื่นได้มา ผมก็ติดใจเลย—ข้าวหมกสาหร่ายนาน ความรสชาติที่ไม่ต้องตั้งใจใจ เพียงแต่ "แม่คุณปรุงแบบไหน ผมก็ทำแบบนั้นทั้งชีวิต" ในเวลานั้น ไม่มี instagram ไม่มี facebook ไม่มีคำว่า influencer—เหลือแต่ความเย็นใจและบาทธรรมจริง
มันเป็นครั้งแรกของผมที่รู้สึกว่าความทรงจำของอาหารนั้นมาจากสภาพแวดล้อมสมบูรณ์—ลมเค็มลิมขอบทะเล ชนิดของเสียงพูดคุย เหม็นของปลาเค็ม ไม่ใช่ตาเพียง แต่ทั้งห้าประสาทและประสาทที่หก ที่ชี้ว่า "ที่นี่เป็นจริง ที่นี่สำคัญ"
ทำไมเราจึงควรเลิกให้คะแนนอาหารตามท้องที่?
ผมอยากชวนให้คิดซ้ำ: เมื่อไหร่ที่เราหยุดการโหวตด้วยปากและเริ่มโหวตด้วยการถ่ายรูปเรียบร้อย?
ถ้าคุณไปกินอาหารริมทางที่ดีจริงๆ แล้วเหมือนได้กินรสชาติที่คุณหมายปราชญ์มาหลายปี—ทำไมต้องคิดว่า "มันจะไม่ดีเพราะไม่มี AC" หรือ "คนอื่นจะคิดว่าฉันแปลกตาเพราะไป ตรงนั้น"
อาหารติดตอ ร้านเก่า ของแม่ค้าผู้หญิงบ้านเมือง นั่นเป็นการศึกษาตัวตนของเมืองและคนในนั้น ลึกกว่าห้องแอร์เย็นชาวร้านใหญ่ที่ขายเกมตัวปลอม "ของจริง" สิบเท่า
เรื่องที่ฉันเปลี่ยนใจ—ได้ไปร่วมสนกับเพื่อนสิ่งถางและตัวตนของเขา เขาบอกว่า "ฉันไป สิ่งเอกสาร ของแม่ค้า ลูกน้อย ไม่มีปลายทาง ไม่มี menu ไม่สนใจ—ฉันแค่อยากกิน ไม่อยากให้ดู" ท่าทีนี้เปลี่ยนวิธีที่ผมมองการท่องเที่ยว และอาหารไปตลอด ไม่ใช่เพราะเขาขี้ลดรส แต่เพราะเขามีสมดุลที่ดี
ท้ายน้อย—เรื่องการ "กิน" ที่แท้จริง
ผมเลิกกังวลมานาน ว่าจะเป็นคนไหนเมื่อกว่าเลือก ถิ่นวี่ทดน้อย ตลาดเก่า ทั่วเวลาร้านส่วนเอกชน ไม่ใช่สถานที่อยมโหดสุขสักเท่าไหร่ ตอนนี้ผมคิดว่า ความกล้าในการยืนยัน "ฉันชอบนี่" ไม่ว่ามันจะเป็นที่ไหน—นั่นแหละคือแบบการผูกคะแนนที่แท้จริง
กำลังก็ที่เราสบาย-ซ่อนเศษข้าวเก่า ที่นั่นมี "ครึ่งสภาพ" ครึ่งรสชาติจริง ครึ่งประวัติศาสตร์ ครึ่งความรู้สึก—ส่วนที่คนนัดนัดจะได้ยิน ถ้าพิจารณาอีกเล่าเรียบร้อยในครั้งต่อไปที่เลือกซื้อให้ดีขึ้น
ผมเชิญทุกคนให้ลองเข้มงคม: หากคุณชอบอาหารจริงๆ คุณจะกิน โดยไม่กลัวว่าใครจะเห็นรูป หรือจะคิดอะไร ที่กิน อยู่ในอาหาร ไม่ใช่ในสถานที่
